Clio-X: Cultural Heritage and Archives Ecosystem
Clio-X: Cultural Heritage and Archives Ecosystem, <https://cliox.org/> (19. I 2026).
Ponikla na najnovijem talasu informatičke revolucije, Web 3.0 platforma Clio-X predstavlja istraživački alat za rad sa arhivskom građom osmišljen na način da omogući upotrebu veštačke inteligencije (AI) bez ugrožavanja privatnosti, vlasništva i kontrole nad podacima. Ovo se postiže tako što podaci ostaju tamo gde su smešteni i pod potpunom kontrolom vlasnika, tj. arhivskih ustanova. Arhivska građa se ne preuzima i ne „hrani” spoljnim AI sistemima već se obrade vrše tamo gde su podaci prvobitno pohranjeni. To znači da arhivske institucije određuju ko ima pristup, pod kojim uslovima i za koju svrhu, uključujući saglasnost i prava korišćenja. Najveći benefit za istraživače trebalo bi da predstavlja mogućnost rada s velikim količinama arhivske građe i otkrivanje novih područja veza i značenja. Za korišćenje platforme umesto ranije uobičajenog sistema klasičnog korisničkog naloga, ovde je potreban tzv. digitalni novčanik, koji služi kao digitalni identitet korisnika. To ne zahteva unos ličnih podataka, ili povezivanje bankovnih kartica, već se digitalni novčanik koristi kao ekstenzija u veb-pregledaču uz pomoć kojeg se generiše jedinstveni digitalni identitet. Ovim se omogućava bezbedan, anoniman i kontrolisan pristup arhivskoj građi, čak i kada je sadržaj besplatan. U vremenu u kojem sve više institucija digitalizuje i deli građu na internetu Clio-X bi trebalo da arhivima omogući da sami upravljaju saglasnostima i pravima korišćenja podataka. Platforma je ponikla na temelju saradnje multinacionalnog interdisciplinarnog projekta InterPARES Trust AI (2021–2026) i nekoliko kanadskih naučnih i obrazovnih ustanova.
Was this helpful?
0 / 0